Το νομικό μας σύστημα, ως γνωστόν, αναγνωρίζει, εκτός από την περιουσιακή ζημία, είτε θετική, είτε αποθετική (βλέπε διαφυγόντα κέρδη) και μη περιουσιακή, επειδή ο άνθρωπος δεν είναι μόνον ύλη, αλλά έχει προσωπικότητα και ψυχοπνευματική διάσταση !
Είναι αυτό που οι περισσότεροι, μη νομικοί, αποκαλούν "ψυχική οδύνη", ενώ το ορθό είναι "ηθική βλάβη", βέβαια υπάρχει και η ψυχική οδύνη, ως μορφή ηθικής βλάβης, όταν υπάρχει θάνατος (στενά) συγγενικού προσώπου.
Γενικά, μιλώντας, αποζημίωση για ηθική βλάβη μπορεί να ζητήσει το θύμα κάθε παράνομης, εις βάρους του, πράξης, η οποία δεν είναι ανάγκη να συνιστά και ποινικό αδίκημα, αρκεί ο υπαίτιος να έδρασε παράνομα και υπαίτια (είτε με δόλο, είτε και από αμέλεια) !
Η ηθική βλάβη αποτυπώνει το βαθμό ψυχικής ταλαιπωρίας και μείωσης της προσωπικότητας, που επέρχεται ως συνέπεια της παράνομης πράξης του άλλου και αποζημιώνεται με ένα "εύλογο" ποσόν, που καθορίζεται ελεύθερα από το Δικαστή, ωστόσο όχι εντελώς αυθαίρετα, αλλά βάσει παραμέτρων, που θέτει ο Νόμος...
Το θέμα αυτό του Αστικού μας Δικαίου, είναι πολύ μεγάλο, όπως γίνεται κατανοητό, καταλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων, δικαστικής αντιδικίας και έχει πολλές όψεις !
Σήμερα, θα ασχοληθώ με τρία, επιμέρους, πρακτικά ζητήματα, που μπορεί να εμφανίζονται στη νομική πράξη : το πρώτο είναι, το ζήτημα των συνεπειών της άδικης πράξης, οι οποίες μπορεί να έχουν διάρκεια ή να εμφανιστούν στο μέλλον...
Κάποιες φορές οι συνέπειες για το μέλλον του παθόντος είναι εμφανείς, όπως π.χ όταν το θύμα του τροχαίου ακρωτηριάζεται, ενώ κάποιες άλλες φορές, μπορεί να εμφανιστούν αργότερα, σύμφωνα και με ιατρικές βεβαιώσεις !
Εδώ, υπάρχει ρητή νομοθετική κάλυψη, που λέει ότι, σε αυτές τις περιπτώσεις, η αποζημίωση για ηθική βλάβη, οφείλει να λαμβάνει υπόψη αυτές τις μεταγενέστερες συνέπειες και να είναι αυξημένη (χωρίς να αποκλείεται βέβαια και η έγερση νέας αγωγής, ακόμα και μετά από μεγάλο διάστημα, εφόσον αποδεικνύεται ότι τα νέα, εμφανισθέντα, προβλήματα συνδέονται αιτιωδώς με το παλαιότερο, ζημιογόνο, γεγονός).
Το δεύτερο ζήτημα έχει να κάνει με το ποιος δικαιούται αποζημίωση και εδώ ο νόμος και κυρίως η νομολογία εμφανίζονται μάλλον αυστηροί και ίσως άδικοι, θεωρώντας ότι μόνον το θύμα, δηλαδή ο αμέσως παθών, πρέπει να αποζημιώνεται !
Ο κανόνας αυτός, δηλαδή να μην αποζημιώνεται ο τρίτος, θεωρώ πως πρέπει να επανεξεταστεί, σε κάποιες περιπτώσεις, όπου είναι αυταπόδεικτη η ηθική βλάβη και τρίτων, γύρω από το θύμα...
Για παράδειγμα, είναι ένα ζευγάρι μέσα στο Ι.Χ και πέφτει από δεξιά άλλο όχημα, που είχε ΣΤΟΠ και σκοτώνει την κοπέλα-συνοδηγό, γιατί να μην δικαιούται αποζημίωση ο οδηγός, που βλέπει την σύντροφο του, να πεθαίνει μπροστά στα μάτια του ;
Ή όταν ο σύζυγος, μένει "φυτό" ή παράλυτος, μετά από τροχαίο, η σύζυγος του, τα παιδιά και οι γονείς του, δεν βιώνουν καθημερινή ηθική βλάβη, βλέποντας τον άνθρωπο τους, σε αυτή την κατάσταση, να σκέφτονται πως ήταν και πως έγινε, να μην μπορούν να χαρούν όσα έκαναν πριν κλπ ; (!)
Το τρίτο ζήτημα, το οποίο δεν έψαξα, ομολογώ, νομολογιακά, να δω αν υπάρχουν σχετικές αποφάσεις, παρουσιάζει επίσης μεγάλο ενδιαφέρον και έχει να κάνει με πιθανά ιατρικά λάθη, στη θεραπεία του θύματος μιας παράνομης πράξης π.χ ενός τροχαίου...
Μπορεί δηλαδή να μπει για μια επέμβαση ρουτίνας, όπως λέμε και λόγω κακού ιατρικού χειρισμού κλπ, είτε να αποβιώσει, είτε να χειροτερεύσει η κατάσταση του, οπότε γεννάται το ερώτημα, αν θα πρέπει η ασφαλιστική του άλλου οδηγού, να καλύψει και αυτή, την μεγαλύτερη, βλάβη !
Θεωρώ πως ναι, εφόσον το ιατρικό λάθος, δηλαδή ο κίνδυνος αυτού, θα πρέπει να "πιστωθεί" στην ασφαλιστική εταιρία του υπαίτιου οδηγού, εφόσον δεν θα συνέβαινε, αν δε είχε μπει εξαρχής στο νοσοκομείο, συνδέεται η αλληλουχία των γεγονότων, αιτιωδώς, με το αρχικό, ζημιογόνο, γεγονός.
Αλλιώς, τι θα πούμε ; ότι το θύμα υπήρξε "άτυχο" ; ή ότι πρέπει να ανοίξει νέο (πολύχρονο) δικαστικό μέτωπο με τους γιατρούς και το νοσοκομείο ; Όχι, θεωρώ ότι οφείλει να αποζημιωθεί ως συνέπεια τροχαίου και αν θέλει μετά η ίδια η ασφαλιστική, να στραφεί εναντίον του νοσοκομείου, για τα επιπλέον ποσά, που κλήθηκε να καταβάλει λόγω της ιατρικής αμέλειας !
