Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Τετάρτη 24 Νοεμβρίου 2021

νέες αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα (Γενικό Μέρος)

      Τα τελευταία δύο χρόνια, οι αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα, είναι συνεχείς και εκτεταμένες, καθώς οι κυβερνήσεις τον βλέπουν μάλλον ως μέσον άσκησης πολιτικής και άγρας ψηφοφόρων...
   Ας δούμε τις πιο πρόσφατες, που περιλαμβάνουν από απλές προσθήκες ή αντικαταστάσεις λέξεων (βέβαια, στο ποινικό Δίκαιο, ΚΆΘΕ λέξη μετράει, μέχρι και το κόμμα ή άνω τελεία) μέχρι εντελώς νέες ρυθμίσεις (στο Γενικό μέρος και στην επόμενη ανάρτηση, στο Ειδικό) :
-Η λέξη "ψευδορκία" έχει αντικατασταθεί τελευταία, από τον όρο "ψευδής κατάθεση", χωρίς να αλλάζει κάτι επί της ουσίας, ως προς τις ποινές ή τις προϋποθέσεις, αλλά αν πάτε στα Δικαστήρια, θα δείτε ότι πλέον οι δικαστές δεν ζητούν θρησκευτικό όρκο από κανέναν, όλοι ζητείται να ορκίζονται πλέον στην "τιμή και την υπόληψη τους".
-(επαν)Εισάγεται ο θεσμός της απρόσφορης απόπειρας, όταν δηλαδή ο κατηγορούμενος επιχείρησε έγκλημα, με τέτοιο μέσο ή εναντίον τέτοιου αντικειμένου, ώστε να αποβαίνει εντελώς αδύνατη η τέλεση του (π.χ πυροβολισμός με άσφαιρα ή με μη λειτουργικό όπλο ή κάποιος επιχειρεί να κλέψει κάτι, που αποδεικνύεται ότι ήταν ...δικό του), οπότε επιβάλλεται μειωμένη ποινή, μειωμένη και αυτή στο μισό (εκτός αν κριθεί ο επίδοξος εγκληματίας ως "ηλίθιος" εντελώς, "ευήθης" λέει ο Νόμος, οπότε κρίνεται ατιμώρητος).
-Προβλέπεται πλέον ρητά ότι σε περίπτωση μη καταβολής όλης ή μέρους της χρηματικής ποινής, αυτή θα βεβαιώνεται στη ΔΟΥ του καταδικασθέντος.
-Αν κάποιος εκτίει ποινή με παροχή κοινωφελούς εργασίας, αλλά "φιδιάζει", μπορεί ο Εισαγγελέας, αφού τον προειδοποιήσει και τον καλέσει, να παρατείνει τη διάρκεια της ή να επιτρέψει την καταβολή χρηματικής ποινής, με την οποία είχε αντικατασταθεί.
-Όπου ορίζεται-συντρέχει περίπτωση μειωμένης ποινής, αντί για κάθειρξη (5-15) επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον 1 έτους ή κάθειρξη ως 8 έτη.
-Στην περίπτωση ανθρωποκτονίας εξ αμελείας κατά συρροή, όπου έχουμε μία πράξη, δίνεται η δυνατότητα στο Δικαστήριο (σε "εξαιρετικές περιπτώσεις", λέει, που είναι κάπως αόριστο) να επιβάλλει συνολική ποινή, όπως στα κατά συρροή εγκλήματα, που τελέσθηκαν όμως με περισσότερες πράξεις.
-Όσον αφορά την αναστολή της ποινής : αυτή δίνεται καταρχάς, εφόσον η επιβληθείσα ποινή δεν υπερβαίνει τα 3 έτη και ο καταδικασθείς δεν έχει στο μητρώο του καταδίκες (για εγκλήματα δόλου, όμως) που συνολικά υπερβαίνουν τα 3 έτη φυλάκισης. Για να μην δοθεί αναστολή, χρειάζεται ειδική αιτιολογία, οπότε επιβάλλεται κοινωφελής εργασία ή και φυλάκιση, πραγματική έκτιση, δηλαδή. Αναστολή μπορεί, δυνητικά, να δοθεί όμως και σε ποινές μέχρι 5 έτη φυλάκισης. Αν ο καταδικασθείς παραβιάζει τους όρους της αναστολής, ο εισαγγελέας, αφού τον καλέσει, μπορεί να αιτηθεί από το Δικαστήριο, να τροποιήσει τους όρους ή να επιβάλλει νέους, να μετατρέψει την ποινή σε παροχή κοινωφελούς εργασίας ή και να διατάξει την έκτιση της ποινής (εν όλω ή εν μέρει). Παράλληλα δίνεται η δυνατότητα στο Δικαστήριο να αναστείλει μόνον εν μέρει μια ποινή έως 3 έτη και να διατάξει την έκτιση (από 10 μέρες ως 3 μήνες).
-Ορίζεται ότι κάθε μέρα φυλάκισης αντιστοιχεί σε 2 ώρες κοινωφελούς εργασίας, το μέγιστο, ενώ η συνολική διάρκεια αυτής, δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 1.500 ώρες.
-Δίνεται πλέον η δυνατότητα στο Δικαστήριο, να ΜΗΝ επιβάλλει ποινή και όταν α) η βλάβη ή ο κίνδυνος από την πράξη ήταν ιδιαιτέρως μικρής βαρύτητας ή β) ο υπαίτιος έχει πληγεί ιδιαίτερα σοβαρά από το αποτέλεσμα της πράξης του (υποθέτω ότι μία τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να είναι όταν ο πατέρας σκοτώνει κατά λάθος το παιδί του), δηλαδή σε περιπτώσεις όπου θεωρείται ότι η επιβολή ποινής δεν είναι πλέον αναγκαία ή εμφανίζεται ως δυσανάλογα επαχθής.
-Ορίζεται για όσους εκτίουν ποινή στο σπίτι (άνω των 70 ετών, γυναίκες με παιδί ως 8 ετών ή βαριά άρρωστοι), ότι ο Εισαγγελέας θα μπορεί να χορηγεί, για αποδεδειγμένα σοβαρούς λόγους, άδεια εξόδου.
-Αυξάνεται το όριο παραμονής στη φυλακή, για ορισμένα εγκλήματα (* βλέπε στο τέλος) στα 3/5 της ποινής (από 2/5) και 18 έτη στα ισόβια (από 16).
-Κατά του βουλεύματος που κρίνει τη χορήγηση (ή μη) της απόλυσης με όρους, από τη φυλακή, επιτρέπεται πλέον έφεση, τόσο από τον κρατούμενο όσο και από τον Εισαγγελέα, για οποιονδήποτε λόγο.
-Η παραγραφή των εγκλημάτων κατά ανηλίκων, θα ξεκινά μετά την ενηλικίωση τους.
* Τα αδικήματα-κακουργήματα, για τα οποία επεκτείνεται ο χρόνος παραμονής στη φυλακή και για τα οποία ΔΕΝ επιτρέπεται αποφυλάκιση με "βραχιολάκι" είναι τα εξής : ναρκωτικά (διακεκριμένες και ιδιαίτερα διακεκριμένες περιπτώσεις μόνο), εσχάτη προδοσία, εγκληματική οργάνωση, τρομοκρατία, εμπρησμός δάσους με βαριές υλικές ζημιές ή/και τραυματισμούς και θανάτους, ανθρωποκτονία (με δόλο, εννοείται), σωματεμπορία, αρπαγή ανηλίκων, ληστεία, εκβίαση και όλα (!) τα αδικήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής.

Τρίτη 23 Νοεμβρίου 2021

εγκλωβισμός (;) σε μήνυση

    Ο Ποινικός μας Κώδικας (που θεσπίστηκε το 1950), για τον οποίο έχω εκφραστεί εγκωμιαστικά πολλές φορές, μέχρι το 2019 είχε υποστεί ελάχιστες αλλαγές, κάποιες από τις οποίες ίσως ήταν αναγκαίες, για να αντιμετωπιστούν νέες μορφές εγκλήματος, λόγω των νέων τεχνολογιών κλπ.
  Σημαντικές αλλαγές είχαν επέλθει μόνο, ίσως με Νόμο του 1999, με τον οποίο, μεταξύ άλλων, άλλαξε η έννοια και η ποινική αντιμετώπιση (προς το χειρότερο-αυστηρότερο) του "κατ' εξακολούθηση" εγκλήματος...
  Από το καλοκαίρι του 2019 ωστόσο και μετά, παρατηρούμε συνεχόμενες και εκτεταμένες αλλαγές, στον Ποινικό Κώδικα, γεγονός που μόνο αρνητικά μπορεί να ιδωθεί, εφόσον πλήττεται μάλλον έτσι η ασφάλεια Δικαίου και δυσκολεύονται και τα Δικαστήρια, να εντοπίσουν, σε τελική ανάλυση, την εφαρμοστέα διάταξη !
   Και αυτό, διότι, ως γνωστόν, οι νέες διατάξεις ισχύουν μόνον για το μέλλον, δεν μπορεί να έχουν αναδρομική ισχύ, ενώ, αν από την τέλεση του αδικήματος, ως την εκδίκαση, ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις, οφείλει το Δικαστήριο να εντοπίσει και να εφαρμόσει την πιο ευνοϊκή για τον κατηγορούμενο.
   Εδώ ανοίγω παρένθεση, διότι προχθές προφυλακίστηκαν δύο νεαροί που πέταξαν μολότοφ στην τροχαία Πειραιά και για να δούμε πρακτικά αυτό που λέω : μέχρι τις 12.11, ήταν πλημμέλημα και αυτοί τις έριξαν στις 14.11, δηλαδή αν τις είχαν ρίξει 2 μέρες νωρίτερα, δεν θα κατέληγαν στη φυλακή...(αν δεν κάνω λάθος, οι τελευταίες τροποποιήσεις, για τις οποίες θα μιλήσω στην επόμενη ανάρτηση, ισχύουν από 12.11).
     Για να μπω τώρα, στο ζήτημα του τίτλου, μία από τις σημαντικές αλλαγές που επέφερε ο ποινικός κώδικας του Ιουλίου 2019 (συριζα), είναι ότι μετέτρεψε πολλά και σημαντικά έως τότε αυτεπάγγελτα διωκόμενα εγκλήματα, σε κατ' έγκληση (του θύματος) διωκόμενα !
    Για να μην τη γλιτώσουν τόσο εύκολα οι κατηγορούμενοι, προέβλεψε μία προσθεσμία ως τέλη Οκτωβρίου, για να υποβάλλουν τα θύματα μια δήλωση ότι επιθυμούν τη συνέχιση της ποινικής διαδικασίας, δηλαδή ουσιαστικά εντός 3 μήνου (αφού ο Αύγουστος είναι μήνας διακοπών), που ήταν μια -αντικειμενικά- πολύ σύντομη προθεσμία.
  Προκειμένου να αποφευχθεί η μαζική αθώωση κατηγορουμένων, λόγω μη υποβολής αυτής της δήλωσης, τα Δικαστήρια σκέφτηκαν μια "πατέντα" : είπαν, δηλαδή, ότι αν είχε υποβληθεί μήνυση, από το θύμα, πριν τις αλλαγές του ΠΚ, αυτή επέχει θέση εγκλήσεως !
   Αυτή η ερμηνεία, ασφαλώς, βόλεψε και "έσωσε" όσους μηνυτές, έχασαν (εύλογα και ανθρώπινα) την πολύ σύντομη προθεσμία υποβολής δήλωσης ως 31.10.2019, ωστόσο υπάρχουν και αυτοί, που στην πορεία μπορεί να μετάνιωσαν και να μην ήθελαν να συνεχιστεί η ποινική διαδικασία.
   Αυτοί, οι τελευταίοι, θα εύχονταν να μην υπήρχε αυτή η ερμηνεία από τα Δικαστήρια, ώστε να πήγαιναν και να έλεγαν "δεν έχω υποβάλει δήλωση", άρα να πάψει και η ποινική δίωξη, δίχως ανάκληση και έξοδα...
     Ο θεσμός της "ανάκλησης της μήνυσης" εξάλλου, προβλέπεται και προβλεπόταν πάντα, διότι ο μηνυτής μπορεί να αλλάξει γνώμη, στην πορεία, για χίλιους δυο λόγους, είτε γιατί τα βρήκαν με το δράστη, είτε επειδή πέρασε πολύς καιρός, ήταν για να μην κάνει έξοδα, είτε επειδή βλέπει ότι δεν έχει νόημα ή ο κατηγορούμενος είναι "εξαφανισμένος" κ.ο.κ.
    Για τις περιπτώσεις αυτές, όπου αρχικά είχε υποβληθεί μήνυση, η οποία στην πορεία έγινε ...έγκληση (με βάση τη νομολογιακή ερμηνεία), φαινομενικά υπάρχει ένα νομοθετικό κενό, για το πως ανακαλούνται, αλλά προφανώς και Λογικώς, θα πρέπει να ισχύσει και εδώ το ίδιο καθεστώς, δηλαδή να ανακαλούνται με τον ίδιο τρόπο, που συνέβαινε ως τώρα, για κάθε κατ' έγκληση διωκόμενο αδίκημα !
    Το λέω διότι μου έτυχε πρόσφατα, σε υπόθεση (μικρής, σχετικά) απάτης, όπου οι μηνυτές ζουν πλέον στο εξωτερικό και φυσικά (και λόγω covid) θα ήταν δύσκολο και δαπανηρό να έρχονται εδώ, μόνον για τη Δίκη (με κίνδυνο μάλιστα αναβολής) και μέχρι να δεχθεί το Δικαστήριο, ότι δεν επιθυμούν την συνέχιση της υπόθεσης (ότι ανακαλούν, ουσιαστικά τη μήνυση, που επέχει θέση έγκλησης), περάσαμε από 40 κύματα, έγιναν διασκέψεις επί διασκέψεων (έκανα τη δήλωση, για λογαριασμό τους, με εξουσιοδότηση) και γενικά νιώσαμε κάπως εγκλωβισμένοι, σε μια μήνυση (χωρίς λόγο, αφού πρόκειται, θεωρώ, για κάτι απλό, το να γίνεται δηλαδή ανάκληση και σε αυτές τις περιπτώσες, όπως γίνονταν ως τώρα).
     Κλείνοντας, να πούμε (ξανά) και για τις περιπτώσεις, όπου υπάρχει επιθυμία και από τις δύο πλευρές, να "τελειώνει" η υπόθεση, αλλά το αδίκημα είναι διωκόμενο αυτεπάγγελτα, όπου εμφανίζονται (κάθε άλλο, παρά σπάνια...) θύμα και κατηγορούμενος (συχνά χωρίς καν δικηγόρο) και λένε το γνωστό : "τα έχουμε βρει, όλα καλά" ή "ήταν παρεξήγηση" !
  Η αλήθεια είναι ότι οι Δικαστές δείχνουν κατανόηση και καλοσύνη, σε αυτές τις περιπτώσεις, ωστόσο μιλάμε, κατά κανόνα, για εγκλήματα δόλου και το να λέμε "ήταν παρεξήγηση" ή "δεν το ήθελε" (π.χ σε ένα ακραίο λίγο παράδειγμα απόπειρας ανθρωποκτονίας !), αντικειμενικά ευτελίζει κάπως την απονομή της ποινικής δικαιοσύνης, οπότε θα πρέπει οι διάδικοι να είναι προετοιμασμένοι και για το σενάριο, να μην υπάρξει πλήρης απαλλαγή του κατηγορούμενου...